(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.19. అధ్యాయః 019
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
సంకులయుద్ధం॥ 1 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 8-19-0x(4867)(55779)
యుధిష్ఠిరం మహారాజ విసృజంతం శరాన్బహూన్।
స్వయం దుర్యోధనో రాజా ప్రత్యగృహ్ణాదభీతవత్॥ 8-19-1(55780)
తమాపతంతం సహసా తవ పుత్రం మహారథం।
ధర్మరాజో ద్రుతం విద్ధ్వా తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్॥ 8-19-2(55781)
స తు తం ప్రతివివ్యాధ నవభిర్నిశితైః శరైః।
సారథిం చాస్య భల్లేన భృశం క్రుద్ధోఽభ్యతాడయత్॥ 8-19-3(55782)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజన్స్వర్ణపుంఖాఞ్శిలీముఖాన్।
దుర్యోధనాయ చిక్షేప త్రయోదశ శిలాశితాన్॥ 8-19-4(55783)
చతుర్భిశ్చతురో వాహాంస్తస్య హత్వా మహారథః।
పంచమేన శిరః కాయాత్సారథేశ్చ సమాక్షిపత్॥ 8-19-5(55784)
షష్ఠేన తు ధ్వజం రాజ్ఞః సప్తమేన తు కార్ముకం।
అష్టమేన తథా ఖంగం పాతయామాస భూతలే।
పంచభిర్నృపతిం చాపి ధర్మరాజోఽర్దయద్భృశం॥ 8-19-6(55785)
హతాశ్వాత్తు రథాత్తస్మాదవప్లుత్య సుతస్తవ।
ఉత్తమం వ్యసనం ప్రాప్తో భూమావేవావతిష్ఠత॥ 8-19-7(55786)
తం తు కృచ్ఛ్రగతం దృష్ట్వా కర్ణద్రౌణికృపాదయః।
అభ్యవర్తంత సహసా పరీప్సంతో నరాధిపం॥ 8-19-8(55787)
అథ పాండుసుతాః సర్వే పరివార్య యుధిష్ఠిరం।
అన్వయుః సమరే రాజంస్తతో యుద్ధమవర్తత॥ 8-19-9(55788)
తతస్తూర్యసహస్రాణి ప్రావాద్యంత మహామృధే॥ 8-19-10(55789)
క్ష్వేలాః కిలకిలాశబ్దాః ప్రాదురాసన్మహీపతే।
యత్రాభ్యగచ్ఛన్సమరే పాంచాలాః కౌరవైః సహ॥ 8-19-11(55790)
నరా నరైః సమాజగ్ముర్వారణా వరవారణైః।
రథాశ్చ రథిభిః సార్ధం హయాశ్చ హయసాదిభిః॥ 8-19-12(55791)
ద్వంద్వాన్యాసన్మహారాజ ప్రేక్షణీయాని సంయుగే।
వివిధాన్యప్యచింత్యాని శస్త్రవంత్యుత్తమాని చ॥ 8-19-13(55792)
తే శూరాః సమరే సర్వే చిత్రం లఘు చ సుష్ఠు చ।
అయుధ్యంత మహావేగాః పరస్పరవధైషిణః॥ 8-19-14(55793)
అన్యోన్యం సమరే జఘ్నుర్యోధవ్రతమనుష్ఠితాః।
న హి తే సమరం చక్రుః పృష్ఠతో వై కథంచన॥ 8-19-15(55794)
ముహూర్తమేవ తద్యుద్వమాసీన్మధురదర్శనం।
తత ఉన్మత్తవద్రాజన్నిర్మర్యాదమవర్తత॥ 8-19-16(55795)
రథీ నాగం సమాసాద్య దారయన్నిశితైః శరైః।
ప్రేషయామాస కాలాయ శరైః సన్నతపర్వభిః॥ 8-19-17(55796)
నాగా హయాన్సమాసాద్య విక్షిపంతో బహూన్రణే।
దారయామాసురత్యుగ్రం తత్రతత్ర తదాతదా॥ 8-19-18(55797)
హయారోహాశ్చ బహవః పరివార్య హయోత్తమాన్।
తలశబ్దరవాంశ్చక్రుః సంపతంతస్తతస్తతః॥ 8-19-19(55798)
ధావమానాంస్తతస్తాంస్తు ద్రవమాణాన్మహాగజాన్।
పార్శ్వతః పృష్ఠతశ్చైవ నిజఘ్నుర్హయసాదినః॥ 8-19-20(55799)
విద్రావ్య చ బహూనశ్వాన్నాగా రాజన్మదోత్కటాః।
విషాణైశ్చాపరే జఘ్నుర్మమృదుశ్చాపరే భృశం॥ 8-19-21(55800)
సాశ్వారోహాంశ్చ తురగాన్విషామైర్వివ్యధూ రుషా।
అపరే చిక్షిపుర్వేగాత్ప్రగృహ్యాతిబలాస్తదా॥ 8-19-22(55801)
పాదాతైరాహతా నాగా వివరేషు సమంతతః।
చక్రురార్తస్వరం ఘోరం దుద్రువుశ్చ దిశో దశ॥ 8-19-23(55802)
పదాతీనాం తు సహసా ప్రద్రుతానాం మహాహవే।
ఉత్సృజ్యాభరణం తూర్ణమవవవ్రూ రణాజిరే॥ 8-19-24(55803)
నిమిత్తం మన్యమానాస్తు పరిణాంయ మహాగజాః।
జగృహుర్బిభిదుశ్చైవ చిత్రాణ్యాభరణాని చ॥ 8-19-25(55804)
తాంస్తు తత్ర ప్రసక్తాన్వై పరిన్వార్య పదాతయః।
హస్త్యారోహాన్నిజఘ్నుస్తే మహావేగా బలోత్కటాః॥ 8-19-26(55805)
అపరే హస్తిభిర్హస్తైః ఖం విక్షిప్తా మహాహవే।
నిపతంతో విషాణాగ్రైర్భృశం విద్వాః సుశిక్షితైః॥ 8-19-27(55806)
అపరే సహసా గృహ్య విషాణైరేవ సూదితాః।
సేనాంతరం సమాసాద్య కేచిత్తత్ర మహాగజైః॥ 8-19-28(55807)
క్షుణ్ణగాత్రా మహారాజ విక్షిప్య చ పునఃపునః।
అపరే వ్యజనానీవ విభ్రాంయ నిహతా మృధే॥ 8-19-29(55808)
పురఃసరాశ్చ నాగానామపరేషాం విశాంపతే।
శరీరాణ్యతివిద్వాని తత్రతత్ర రణాజిరే॥ 8-19-30(55809)
ప్రతిమానేషు కుంభేషు దంతవేష్టేషు చాపరే।
నిగృహీతా భృశం నాగాః ప్రాసతోమరశక్తిభిః॥ 8-19-31(55810)
నిగృహ్య చ గజాః కేచిత్ పార్శ్వస్థైర్భృశదారుణైః।
రథాశ్వసాదిభిస్తత్ర సంభిన్నా న్యపతన్భువి॥ 8-19-32(55811)
సహయాః సాదినస్తత్ర తోమరేణ మహామృధే।
భూమావమృద్రన్వేగేన సచర్మాణం పదాతినం॥ 8-19-33(55812)
చఛా సావరణాన్కాంశ్చిత్తత్రతత్ర విశాంపతే।
రథాన్నాగాః సమాసాద్య పరిగృహ్య చ మారిష।
వ్యాక్షిపన్సహసా తత్ర ఘోరరూపే భయానకే॥ 8-19-34(55813)
నారాచైర్నిహతాశ్చాపి గజాః పేతుర్మహాబలాః।
పర్వతస్యేవ శిఖరం వజ్రరుగ్ణం మహీతలే॥ 8-19-35(55814)
యోధా యోధాన్సమాసాద్య ముష్టిభిర్వ్యహనన్యుధి।
కేశేష్వన్యోన్యమాక్షిప్య చిక్షిపుర్బిభిదుశ్చ హ॥ 8-19-36(55815)
ఉద్యంయ చ భుజానన్యే నిక్షిప్య చ మహీతలే।
పదా చోరః సమాక్రంయ స్ఫురతోఽపాహరచ్ఛిరః॥ 8-19-37(55816)
పతతశ్చాపరో రాజన్విజహారాసినా శిరః।
`మృతమన్యో మహారాజ పదా తాడితవాంస్తదా'॥ 8-19-38(55817)
జీవతశ్చ తథైవాన్యః శస్త్రం కాయే న్యమజ్జయత్।
ముష్టియుద్ధం మహచ్చాసీద్యోధానాం తత్ర భారత।
తథా కేశగ్రహశ్చోగ్రో బాహుయుద్ధం చ భైరవం॥ 8-19-39(55818)
సమాసక్తస్య చాన్యేన అవిజ్ఞాతస్తథాఽపరః।
జహార సమరే ప్రాణాన్నానాశస్తైరనేకధా॥ 8-19-40(55819)
సంసక్తేషు చ యోధేషు వర్తమానే చ సంకులే।
కబంధాన్యుత్థితాని స్యుః శతశోఽథ సహస్రశః॥ 8-19-41(55820)
శోణితైః సిచ్యమానాని శస్త్రాణి కవచాని చ।
మహారాగానురక్తాని వస్త్రాణీవ చకాశిరే॥ 8-19-42(55821)
ఏవమేతన్మహద్యుద్వం దారుణం శస్త్రసంకులం।
ఉన్మత్తగంగాప్రతిమం శబ్దేనాపూరయజ్జగత్॥ 8-19-43(55822)
నైవ స్వే న పరే రాజన్విజ్ఞాయంతే శరాతురాః।
యోద్వవ్యమితి యుధ్యంతే రాజానో జయగృద్వినః॥ 8-19-44(55823)
స్వాన్స్వే జఘ్నుర్మహరాజ పరాంశ్చైవ సమాగతాన్।
ఉభయోః సేనయోర్వీరైర్వ్యాకులం సమపద్యత॥ 8-19-45(55824)
రథైర్భగ్నైర్మహారాజ వారణైశ్చ నిపాతితైః।
హయైశ్చ పతితైస్తత్ర నరైశ్చ వినిపాతితైః॥ 8-19-46(55825)
అగంయరూపా పృథివీ క్షణేన సమపద్యత।
క్షణేనాసీన్మహీపాల క్షతజౌఘప్రవర్తినీ॥ 8-19-47(55826)
పాంచాలానహతత్కర్ణస్త్రిగర్తాంశ్చ ధనంజయః।
భీమసేనః కురూన్రాజన్హస్త్యనీకం చ సర్వశః॥ 8-19-48(55827)
ఏవమేష క్షయో వృత్తః కురుపాండవసేనయోః।
అపరాహ్ణే గతే సూర్యే కాంక్షతాం విపులం యశః॥ ॥ 8-19-49(55828)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి షోడశదివసయుద్ధే ఏకోనవింశోఽధ్యాయః॥ 19 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-19-24 ఆభరణమవవవ్రుః అవగత్య వృతవంతః॥
8-19-25 నిమిత్తం జయహేతుం।
మహాంతా గజా యేషాం తే మహాగజా గజారోహా జగృహుర్హస్తిభిర్గ్రాహయామాసుః।
పరిణాంయ హస్తినమితి శేషః। బిభి దుశ్చ శత్రూన్గజైరేవ॥
8-19-31 ప్రతిమానేషు గజదంతాంతరాలేషు।
ప్రాసైః కుంభేషు తోమరైర్దంతవేష్టేషు శక్తిమిశ్చ నిగృహీతాః।
ప్రతిమానం ప్రతిచ్ఛాయా గజదంతాంతరాలయోరితి మేదినీ॥
8-19-19 ఏకోనవింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.